گردوي ايراني درختي متعلق به تيره گردوسانان
Juglandacea مي باشد که در کشور ما در عرض جغرافيايي 29 تا 39 درجه شمالي و
طول جغرافيايي 45 تا 69 درجه شرقي از جلگه هاي پست تا ارتفاعات 2500 متري
به خوبي رشد و نمو مي کند . گردو به جز استانهاي هرمزگان و بوشهر در سراسر
کشور کشت مي گردد از نظر تجاري مغز گردو به دو دسته اصلي مغزهاي سالم و
قابل خوردن با رنگ روشن سفيد و مغزهاي نا مرغوب و غير قابل خوراک با رنگ
سياه تقسيم بندي مي شود . معضل بزرگي که کيفيت گردو را تهديد مي کند و باعث
صدمه و خسارت به آن مي گردد مسئله سوختگي يا سياه شدن مغز گردو مي باشد و
باتوجه به اهميت موضوع ، بررسي علل اين معضل و راهکارهاي موثر مورد توجه
اين تحقيق قرار گرفت . عواملي مانند بيماري بلايت گردو ، عوامل ژنتيکي و
نوع رقم انتخابي ، عوامل محيطي ( تاثير دما ، آب و هوا ، رطوبت ، نور) ،
تغذيه و کوددهي ، زمان برداشت و روش برداشت ، نحوه خشک کردن گردو و مدت
زمان انبار داري آن مي توانند بر روي کيفيت مغز گردو تاثير گذار باشند.
معمولا در ارقام زودرس چون فرآيند رسيدن ميوه با هواي گرم اواسط تابستان
همزمان است مغزها تيره تر شده و از کيفيت آنها کاسته مي شود پس با شناسائي
ارقام ديررس و مرغوب وپرورش اين ارقام مي توان از مسئله تيرگي مغز گردو تا
حدودي جلوگيري نمود. تابستانهاي گرم و درجه حرارت هاي بالاي 38 درجه
سانتيگراد در طي دوره سفت شدن مغز باعث تيره شدن آن مي گردد . براي دستيابي
به گردوهايي با مغز پر و ميزان چربي بالا ، درجه حرارت هاي 27 تا 33 درجه
سانتيگراد در طول چندين هفته قبل از برداشت ضروري مي باشد . تغذيه با عناصر
ميکرو به ويژه سولفات روي و آهن در افزايش کيفيت مغز گردو موثر مي باشد .
برداشت مکانيزه و انتخاب روش برداشت صحيح که در حداقل زمان انجام گيرد
اهميت دارد . در برداشت مکانيزه استفاده از ماشين پوست گير بسيار الزامي
است.
استفاده از اتفون مايع به ميزان ppm 3000 -
1000 براي هر درخت در جداکردن پوست سبز گردو موثر مي باشد . اتفون با تسريع
در رسيدن پوست سبز گردو سبب سهولت جداشدن آن از روي پوسته سخت گرديده
درنتيجه برداشت گردو را هنگامي که کيفيت مغز حداکثر است امکان پذير مي سازد
. استفاده از انواع دستگاههاي خشک کن به جاي خشک کردن سنتي گردو که باعث
آفتاب سوختگي و اکسيد شدن فنل هاي مغز و درنتيجه تيره شدن آن مي شود توصيه
مي گردد. اين دستگاه ها مي توانند ميوه ها را در مدت 24 تا 48 ساعت خشک
کنند ، حرارت نبايد از 3/43 درجه سانتيگراد بيشتر گردد در غير اين صورت مغز
گردو تيره و غير قابل مصرف مي گردد . از انبار داري طولاني مدت نيز بايد
پرهيز نمود.
نویسندگان: زيبا حبيبی* و عبد الحامد دولتی بانه
کارشناس ارشد گروه علوم باغبانی دانشکده
کشاورزی دانشگاه اروميه – عضو هيات علمی مرکز تحقيقات کشاورزی و منابع
طبيعي استان آذربايجان غربي
